Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί αναφερόμενοι στα ρολόγια-μαιμούδες τα ονομάζετε Replicas. Ο όρος αυτός χρησιμοποιήται από πολλές εταιρείες όταν παρουσιάζουν κάποιο ρολόι που αποτελεί ακριβές αντίγραφο παλαιότερου μοντέλου και βέβαια δεν παραπέμπει σε τίποτε από αυτό που είναι ένα ρολόι-μαιμού, δηλαδή ένα ρολόι που παριστάνει κάτι που δεν είναι.
Το θέμα γιά μένα αφορά την πνευματική ιδιοκτησία και γιά τον λόγο αυτό θα σας παραθέσω κείμενό μου που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2007 στο γνωστό περιοδικό Status και συγκεκριμένα στην στήλη που διατηρούσα για τα προιόντα πολυτελείας και όχι για τα ρολόγια.
Νομίζω οτι κομίζει διαφορετικές σκέψεις επάνω στο θέμα που συχνά (έχει δίκιο ο Omegasnik) γίνεται βαρετό, ενώ είναι ουσιαστικό.
Ιδού το κείμενο:
".....Ποιος άραγε μπορεί να ισχυρισθεί ότι ταξιδεύοντας στο Χονγκ-Κονγκ, την Μπανγκόκ, την Ταϊλάνδη, το Μεξικό, ή την Τουρκία δεν μπήκε στον «πειρασμό» να αγοράσει κάποιο προϊόν «μαϊμού»; Για πολλά χρόνια η παράνομη παραγωγή προϊόντων απομίμησης αφορούσε αποκλειστικά τα είδη πολυτελείας. Ρολόγια, επώνυμα ρούχα, δερμάτινα, γυαλιά ηλίου, (Rolex, Lacoste, Louis Vuitton, Ray-Ban). Σήμερα η παγκοσμιοποίηση απλώνει την δραστηριότητα αυτή σε όλους τους τομείς: εξαρτήματα αυτοκινήτων, cd’s, ηλεκτρικές συσκευές, κολόνιες, καλλυντικά, προγράμματα και παιχνίδια για computers, αλκοόλ, τσιγάρα, φάρμακα. Τα τελευταία αποτελούν μάλιστα έναν αληθινό εφιάλτη για την δημόσια υγεία και καταλήγουν κατά 80% στην Αφρική. Σε διεθνή κλίμακα το παράνομο εμπόριο προϊόντων-μαϊμού ανέρχεται στο 5-7% του συνόλου, δηλαδή 260-360 δισεκατομμύρια δολάρια. Και είναι βέβαια ένα εμπόριο που χρησιμοποιεί παιδιά στην παραγωγή τα οποία δουλεύουν κάτω από άθλιες συνθήκες, που παράγει προϊόντα που δεν τηρούν τους κανόνες ασφαλείας και υγείας και που βέβαια σκοτώνει την δημιουργικότητα και ενισχύει την ανεργία.
Τα πρωτεία στην δραστηριότητα αυτή έχουν οι ασιατικές χώρες με πρώτη την Κίνα με 54%, ενώ δεύτερο είναι το Ταϊβάν με 7,5% και τρίτο το Χονγκ-Κονγκ με 3%. Η βαθιά ριζωμένη συλλογική συνείδηση των Κινέζων βρίσκεται, όπως είναι λογικό στον αντίποδα της υψίστης σημασίας που δίνουμε εμείς οι Δυτικοί στην έννοια των πνευματικών δικαιωμάτων. Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε νεαρός Κινέζος καλείται να μάθει να γράφει τα αμέτρητα κινέζικα ιδεογράμματα, αντιγράφοντάς τα χιλιάδες φορές. Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη «xue» σημαίνει στα κινέζικα «μαθαίνω», αλλά και «αντιγράφω»! Κατ’αυτήν την έννοια οι Κινέζοι αποδίδουν αξία σε ένα έργο ζωγραφικής σύμφωνα με την αρτιότητα της εκτέλεσης του, τοποθετώντας την ύλη και την επεξεργασία της στο ζενίθ, ενώ την ίδια ώρα αδιαφορούν για την αξία της έμπνευσης ή της πρωτοτυπίας στον σχεδιασμό. Πολλές φορές πιστές αποδόσεις σημαντικών έργων ζωγραφικής πωλούνται στην Κίνα όσο το πρωτότυπο. Είναι βέβαια εύλογο ότι τα μεγαλύτερα brand names στον κόσμο χάνουν με αυτή την λογική την αξία τους, αφού δεν έχουν υλική υπόσταση. Μόλις το 1991 εμφανίστηκε ο πρώτος κινέζικος νόμος που μιλάει για την πνευματική ιδιοκτησία. Βέβαια παράνομα αντιγραμμένα προϊόντα παράγονται στην Ιταλία, την Γαλλία, ακόμη και την Ελβετία.
Ένας από τους πιο ευάλωτους χώρους είναι αυτός των ελβετικών ρολογιών. Η συνεχόμενη επιτυχής πορεία του χώρου (η άνοδος των πωλήσεων για το 2006 διεθνώς θα αγγίξει το 10%, παρά την διεθνή κρίση, ενώ από το 1970 έχει πενταπλασιαστεί) δεν έχει αναχαιτίσει, αλλά μάλλον ενισχύσει το φαινόμενο. Το 2006 παρήχθησαν 25.000.000 ελβετικά ρολόγια και 40.000.000 ρολόγια μαϊμούδες! Βέβαια οι εταιρείες που αντιγράφονται είναι οι 35 πιο γνωστές από τις 250 συνολικά υπάρχουσες. Πρώτη στις προτιμήσεις έρχεται η Rolex με 60%,ενώ μεγάλο, μέρος του παράνομου εμπορίου γίνεται μέσω Internet. Είναι χαρακτηριστικό ότι εάν πληκτρολογήσετε «fake Rolex» σε ένα search engine στο Internet θα σας βγάλει 1.600.000 sites, ενώ περίπου 4.000 από αυτά πραγματοποιούν πωλήσεις. Λέγεται ότι η απόδοση της παράνομης δραστηριότητας είναι 1:10, οπότε και ο χώρος έχει «εξελιχθεί». Έχουν ανακαλυφθεί ολόκληρα καταστήματα με ψεύτικες ταμπέλες που πούλαγαν ψεύτικα ρολόγια, με ψεύτικη εγγύηση, ακόμη και ψεύτικο prospectus που αναφέρει το συγκεκριμένο κατάστημα ως επίσημο αντιπρόσωπο, ενώ με λίγα δολάρια παραπάνω μπορεί κανείς να αγοράσει μαϊμού ρολόι με επώνυμη (ιαπωνικής εταιρείας) μηχανή.
Η Federation Horlogère προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να μειώσει το πρόβλημα και για το λόγο αυτό έχει ανοίξει γραφεία στις χώρες-κλειδιά. Το εγχείρημα δεν είναι απλό, αφού η παράνομη κατασκευή ρολογιών θεωρείται πλέον λιγότερο επικίνδυνη και περισσότερο αποφέρουσα δραστηριότητα από τα ναρκωτικά, γεγονός που δυσκολεύει για τις αρχές τα πράγματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι έφοδοι που πραγματοποιήθηκαν στην Λατινική Αμερική απαιτούσαν την συμμετοχή έως και 200 αστυνομικών για να συλληφθούν οι ένοχοι. Συνολικά ολοκληρώνονται 200 περίπου έφοδοι τον χρόνο παγκοσμίως με αποτέλεσμα 2 έως 50.000 ρολόγια ανά περίπτωση.
Οι δραστηριότητες της Federation Horlogère εξαπλώνονται και στο Internet όπου στο πιο γνωστό σήμερα παγκοσμίως site πώλησης αντικειμένων μεταξύ ιδιωτών εμφανίζονται περίπου 5.000 παράνομα ρολόγια ετησίως, τα οποία η FH εντοπίζει και επιβάλλει την απόσυρσή τους. Συνολικά στο Internet γίνονται 15.000.000 αναζητήσεις για ρολόγια μαϊμούδες τον χρόνο.
Αντίστοιχη δραστηριότητα αναπτύσσουν και μάρκες ή groups που βλέπουν τα συμφέροντά τους να θίγονται. Πρόσφατα ένα από τα μεγαλύτερα groups του χώρου ολοκλήρωσε μια δικαστική διαμάχη με παράνομους κατασκευαστές ρολογιών στο Chinatown της Νέας Υόρκης στέλνοντας 7 υπεύθυνους στην φυλακή και εισπράττοντας πολλά εκατομμύρια δολάρια. Ένα άλλο μεγάλο όνομα του χώρου εισέπραξε πέρσι ένα αμύθητο ποσό από διαφόρους που είχαν την έξυπνη ιδέα να αντιγράφουν τις, πραγματικά αθάνατες, δημιουργίες του και προφανώς συνεχίζει το κερδοφόρο πλέον κυνήγι των αντιγραφέων.
Αυτό όμως που έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η «θωράκιση» των εταιρειών, μέσω της αλλαγής καθεστώτος στα τελωνεία. Για πολλά χρόνια μπορούσε κανείς να μπει σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες φορώντας ένα παράνομα κατασκευασμένο ρολόι, ρούχο κλπ. Σήμερα κάποιες χώρες (με πρώτες την Γαλλία, την Ιταλία και την Ελβετία) απαγορεύουν την είσοδο τέτοιων προϊόντων εντός των συνόρων τους. Και ενώ μερικές χώρες απλά κατάσχουν το ρολόι ή το ρούχο και το καταστρέφουν, ήδη σε κάποιες άλλες προβλέπονται και πρόστιμα που επιβάλλονται στον κάτοχο. Λέγεται ότι αυτό θα αποτελέσει νόμο για όλες τις Δυτικές χώρες από το 2008. Το 2004 κατασχέθηκαν στα τελωνεία των Ηνωμένων Πολιτειών παράνομα αντικείμενα-μαϊμού αξίας 140 εκατομμυρίων δολαρίων.
Βέβαια ακόμη πιο ευάλωτος είναι ο χώρος της κοσμηματοποϊίας. Εκεί η αντιγραφή δίνει και παίρνει και όχι μόνο από τους ασιάτες. Γιατί ένα ρολόι εύκολα το αναγνωρίζουν σχεδόν όλοι. Πόσοι είναι όμως σε θέση να ξεχωρίσουν ένα αριστούργημα που λάμπει σε μία πολυτελέστατη βιτρίνα εάν είναι αντίγραφο κάποιου μεγάλου Οίκου; Θέλοντας να προστατέψει την πνευματική του ιδιοκτησία, δηλαδή πολλά από τα σημαντικότερα σχέδια κοσμημάτων που πραγματοποιήθηκαν ποτέ και αντιγράφονται κατά κόρον, ένας από τους μεγαλύτερους Παριζιάνικους Οίκους του χώρου δημοσίευσε σε κάποιες χώρες όχι τα ονόματα των κοσμηματοπωλών, αλλά τα ονόματα των κυριών που με υπερηφάνεια και αφελώς φορούσαν στις δημόσιες εμφανίσεις τους κοσμήματα που οι ίδιες αγόρασαν από επώνυμους κοσμηματοπώλες και αποδείχθηκαν μαϊμούδες...."
Κωστής Στήκας / Status 03.2007
